Detective boeken

Wat is een detective boek?

Een detective boek is een verhaal waarin een privé-detective, rechercheur of een amateur een mysterie of een misdaad oplost. Meestal gaat het om moord. De uitdaging voor de lezer ligt in het ontmaskeren van de dader. Sommige bekende detectiveverhalen zijn ouder dan de christelijke jaartelling. Andere stammen uit de middeleeuwen, zoals De drie appels, één van de spannende verhalen uit Duizend-en-één nacht. 

Het genre werd in de westerse wereld in het midden van de negentiende eeuw populair. Het begon met De moorden in de Rue Morgue van Edgar Allen Poe. Een stripverhaal met de detective Auguste Dupin in de hoofdrol. Zonder Poe’s verhaal had de briljante Sherlock Holmes van Arthur Conan Doyle misschien nooit bestaan. 

Engelse detectives

Waarom grossierde Engeland in zoveel misdaadschrijvers in de negentiende en begin twintigste eeuw? Dat kwam omdat steeds meer Britten van het platteland naar de overvolle steden vertrokken. De gevaren kwamen opeens niet meer van de natuur of wilde dieren, maar van de medemens. Was de buurman de misdadiger waar de krant over schreef? Of was het de overbuurman? Boeken over detectives die misdaden oplosten en het recht lieten zegevieren stelden gerust.

Na de Eerste Wereldoorlog hadden de mensen meer dan genoeg van het geweld. Daarom vloeide er nauwelijks meer bloed in misdaadverhalen. Detective Hercule Poirot van Agatha Christie was zelfs van mening dat ‘een smet op zijn jas hem meer pijn deed dan een kogelwond’. Een probleemloze uitspraak, want de schrijfster zou hem nooit door een kogel laten treffen. Het moest wel gezellig blijven. 

De misdaadverhalen waren vooral whodunits – uit het Engelse ‘Who has done it?’. De nadruk ligt bij een whodunit op het proberen te achterhalen wie de pleger is van een misdrijf. De lezer krijgt aanwijzingen in het verhaal, waarmee hij nog voor de ontknoping kan ontdekken wie de dader is. 

Misdaadromans

In 1938 creëerde Raymond Chandler’s een harde, amorele privé-detective, Philip Marlowe. Zijn romans brachten het geweld terug in de misdaadroman. Hij was de eerste van velen. Pas na de Tweede Wereldoorlog bloeide de realistische politieroman op. De schrijvers bezaten vaak een grondige kennis van politie, justitie en forensische pathologie. 

Vandaag de dag zijn vooral Scandinavische misdaadschrijvers populair, zowel in boeken, films als series. Woeste landschappen, toegewijde rechercheurs en wrede misdaden blijken een winnende formule. Per Wahlöö en Maj Sjöwall zijn zonder de twijfel de oervaders van de Scandinavische detective. Andere bekende Scandinavische misdaadschrijvers zijn bijvoorbeeld Kurt Wallander, Sjöwall & Wähloo, Lars Kepler en Jo Nesbo. En laten we vooral Stieg Larsson met de trilogie Millenium niet vergeten

Toch blijven ook historische figuren (al of niet verzonnen) populair in detectives. Sherlock Holmes uiteraard, maar denk bijvoorbeeld ook aan de detective-monnik in het boek van Umberto Eco, De naam van de roos, spelend in het jaar 1327. In een benedictijnse abdij sterven monniken een vreemde dood. Er lijken duivelse machten aan het werk. 

Nederlands detective boeken

Misdaadromans zijn er in alle soorten en maten. De termen mysterie, whodunit, detective, thriller, spannend boek en suspense worden door elkaar gebruikt of overlappen. 

Nederland en België kennen veel thrillerschrijvers, maar het klassieke detectiveverhaal heeft weinig traditie in ons taalgebied. Vraag lezers van misdaadverhalen om een bekende speurder in de Lage Landen en ze komen niet veel verder dan De Cock van Ap Baantjer of Grijpstra en De Gier van Janwillem van de Wetering. In Vlaanderen kent Pieter Aspe succes met de Brugse commissaris Pieter van In. Zij werden allen internationaal bekend door het schrijven van detectiveverhalen. 

Ook Duimkruid van Esther Teunissen is een Nederlands detective boek. Het is een detective in de Engelse traditie van Helene Nolthenius en Ellis Peters. Het verhaal speelt zich af in 1525 in Den Haag. Er is een procureur van het Hof van Holland die een moord onderzoekt en te maken krijgt met twee onwillige raadsheren. De raadsheren hebben een verdachte en zien weinig in verder onderzoek. Maar dan volgen er nog meer moorden en ontrafelt de procureur een complot met vertakkingen tot in de hoogste kringen. Naast een spannende whodunit, zit de toegevoegde waarde in het beeld dat wordt geschetst van een Hollandse stad in een woelige periode.

Koop het boek Duimkruid